جمعه, 07 ارديبهشت 1397

در میزگرد شهرآرا نمایندگان تشکل‌های کارگری از دغدغه‌هایشان دربارۀ طرح کارورزی می‌گویند؛ اشتغال‌زایی یا ارزان‌سازی نیروی کار؟

موسوی زاده - از‌جمله شرایط متقاضیان کارورزی، داشتن حداکثر ۲۳‌سال سن برای مقطع تحصیلی کاردانی، ۲۵‌سال برای مقطع تحصیلی کارشناسی، ۲۸‌سال برای مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد و ۳۲‌سال برای مقطع تحصیلی دکتری است. سپری‌شدن حداقل ۶ماه و حداکثر ۳‌سال از تاریخ اخذ مدرک دانشگاهی، نداشتن سابقۀ شرکت در دورۀ کارورزی و دارا‌بودن کارت پایان خدمت یا معافیت از دیگر شرایط لازم برای ثبت نام کارجویان در این سامانه است. دورۀ کارورزی حداقل ۶ماه و حداکثر ۱۲ماه برای هر کارورز بر‌اساس استاندارد‌های مصوب آموزشی مهارت تعیین می‌شود. مدت آموزش در هر ماه ۱۴۰‌ساعت‌، ساعات آموزش در هر روز حداقل ۶ و حداکثر ۸‌ساعت است. کمک‌هزینۀ طرح کارورزی در سال‌۱۳۹۴ ماهیانه معادل ۴میلیون ریال تعیین شده است که ۷۰‌درصد این مبلغ توسط واحد پذیرنده و ۳۰‌درصد باقی‌مانده توسط دستگاه مجری به کارورز پرداخت می‌شود. میزان کمک‌هزینۀ کارورزی همه‌ساله توسط بالاترین مقام دستگاه ناظر تعیین و برای اجرا ابلاغ می‌شود. واحد پذیرنده مکلف است ماهیانه بر‌اساس ساعات آموزش طی‌شدۀ کارورز برای واریز سهم خود به حساب وی اقدام کند. سهم دستگاه مجری پس‌از واریز سهم واحد پذیرنده به حساب کارورز واریز می‌شود. پرداخت کمک‌هزینۀ سهم دستگاه مجری و واحد پذیرنده مربوط به آخرین ماه دورۀ کارورزی منوط به ارائۀ گواهی‌نامۀ قبولی کارورز در آزمون سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای به دستگاه مجری خواهد بود. با‌توجه‌به اینکه بیش‌از یک ماه از شروع این طرح می‌گذرد، در میزگردی با حضور احسان‌سهرابی عضو هیئت‌رئیسۀ شورا‌های اسلامی کار کشور و علی‌اسماعیلی عضو هیئت‌مدیرۀ شورای اسلامی کار خراسان رضوی و حمید‌زینعلی فعال کارگری خراسانی به بررسی ابعاد مختلف اجرای این طرح پرداختیم.
﷯ 
طرح کارورزی به‌منظور کاهش نرخ بیکاری از‌طریق افزایش مهارت‌های کارآموزان اجرا شده است. به نظر شما این طرح می‌تواند معضل بیکاری دانش‌آموختگان دانشگاهی ما را حل کند؟
سهرابی: قبل از اینکه درخصوص این طرح بخواهم توضیح بدهم ابتدا باید این مسئله را بررسی کنم که این طرح چقدر با قانون مطابقت دارد. دربارۀ موضوع آموزش و کارآموزی فصل پنجم قانون کار را داریم که چارچوب آن را توضیح می‌دهد. مادۀ۱۱۲ فصل پنجم قانون کار می‌گوید کارآموز به افرادی اطلاق می‌شود که فقط برای فراگرفتن حرفۀ خاص بازآموزی یا ارتقای مهارت برای مدت معین در مراکز کارآموزی یا آموزشگاه‌های آزاد آموزش می‌بینند. طرح کارورزی زیر‌مجموعۀ این بخش از قانون کار است.
﷯ 
یعنی این طرح با قانون کار در تضاد است؟
بله؛ بگذارید مشخص‌تر توضیح بدهم. براساس تبصرۀ یک همین ماده، تعریف مشخص‌تری ارائه شده است. الان اعلام می‌شود طرح کارورزی به قانون کار ارتباطی ندارد، چون بحثی آموزشی است و خارج از محیط کار تعریف می‌شود، درحالی‌که به اعتقاد ما هر چه وارد محیط کار شد باید زیر‌مجموعۀ قانون کار باشد، مگر اینکه بگوییم تعریفی از این موضوع در قانون کار نداریم؛ این بند ثابت می‌کند ما در قانون کار تعریف داریم که موضوع بند الف مادۀ‌۱۱۲ است و می‌گوید افرادی که خودشان داوطلبانه برای کارآموزی می‌آیند، اگر بناست این افراد به کارآموزی توأم با کار اشتغال داشته باشند، مشمول بند ب مادۀ ۱۱۲ می‌شوند که اولا سن آن‌ها باید بین ۱۵ تا ۱۸ سال باشد، ثانیاً حقوقی در این قانون برای آن‌ها درنظر گرفته شده که باید به آن‌ها تعلق بگیرد. از‌جمله مادۀ ۷۹ تا ۸۴ این قانون است که براساس آن باید از حقوق شورای ‌عالی کار تبعیت کنند و بیمه‌شده باشند. اگر هم قرار نیست فرد حین کارآموزی کار کند تکلیف مشخص است. آقایان بعد از آن یک بند به طرح کارورزی اضافه کردند که افرادی که وارد شغلی می‌شوند کارفرما یا مربی، حق واگذاری هیچ‌گونه کاری را به این افراد ندارند. براین‌اساس من معتقد هستم که این طرح از همان ابتدا با قانون کار در تضاد بوده است و به دلیل رعایت‌نکردن حقوق کارآموزان، نباید اجرا می‌شد.
﷯ 
اگر طرح ایراد دارد تکلیف جوانانی که می‌خواهند وارد بازار کار شوند و مهارت ندارند، چه می‌شود؟
اسماعیلی: من اعتقاد دارم که باید طرح کارورزی را به دوران راهنمایی و نوجوانی ببریم. در آن دوران افراد اشتیاق و آمادگی بیشتری برای آموختن دارند. الان مشکلی که ما داریم، این است که نیازسنجی در آموزش ما نشده است. از‌طرفی چون زمانی دانشگاه‌ها تعداد زیادی دانشجو جذب می‌کردند نسبت به تعداد دانشجویان زیرساخت‌های لازم برای آموزش مسائل فنی به آن‌ها فراهم نشد. این‌ها باعث شده امروز دانش‌آموختۀ ما دچار مشکل دانش باشد. طرح کارورزی با چنین دیدی اجرا شد تا بتواند خلأهای نظام آموزش ما را پر کند. در‌واقع من می‌گویم آنجا ما مشکل داشتیم و حالا می‌خواهیم این را پر کنیم. برای همین اگر بتوانیم طرح کارورزی را به‌گونه‌ای تغییر دهیم که از سن کمتر افراد بتوانند وارد بازار کار شوند به‌طور حتم بازده این طرح بیشتر خواهد شد. نباید مطلق به طرح کارورزی نگاه کرد؛ هم دارای نکات خوب و هم نکاتی است که باید برای افزایش بهره‌وری آن‌ها را اصلاح کرد. یکی از مهم‌ترین مزایای طرح کارورزی این است که افراد دیگر بی‌تجربه و بدون مهارت محسوب نمی‌شوند و دارای رزومۀ کاری و توان و تجربۀ یک حرفۀ مشخص هستند.
﷯ 
الان بحث این است که نیروهای کار مهارت ندارند. قانون کار هم به‌گونه‌ای است که جذب کارآموز را بسیار سخت کرده است. تا زمان اصلاح قانون کار هم نمی‌توان معطل ماند و باید این مشکل را حل کرد. طرح کارورزی برای حل این معضل اجرا شده است. این را قبول دارید؟
زینعلی: متأسفانه در کشور ما تصور می‌شود ارزان‌سازی نیروی کار می‌تواند به کاهش بیکاری منجر شود. به‌عنوان مثال ما در ابتدای دهۀ٧٠ تحت عنوان حل مشکل کارخانه‌های فصلی، قرادادهای موقت ایجاد کردیم؛ درنتیجه الان بیشتر نیروهای کار دارای قرارداد موقت هستند. اما آیا این مشکل توانست بیکاری را کاهش دهد؟ یعنی الان نرخ بیکاری در کشور ما از دهۀ٧٠ کمتر است؟ خیر. از‌این‌رو این تفکر که ارزان‌سازی نیروی کار می‌تواند سبب افزایش راندمان شود، اشتباه است. دربارۀ طرح کارورزی هم اگر تصور کنیم اینکه از حق و حقوق کارگر بزنیم باعث افزایش اشتغال می‌شود، اشتباه است. ما موانع دیگر اشتغال را مثل بانک‌ها و هزینه‌های دیگری که کسب‌و‌کار در ایران مشکل کرده است، برطرف نمی‌کنیم و فقط تصور می‌کنیم که اگر قوانین حمایتی کارگران را تعدیل کنیم، اشتغال ایجاد می‌شود. در ژاپن وقتی می‌خواهند کارگر استخدام کنند او را می‌برند داخل اتاق و سعی می‌کنند در مصاحبه به او اطمینان بدهند که استرس شغلی چندانی نخواهد داشت، اما ما چه کرده‌ایم! می‌آییم و مدام توی سر نیروی انسانی می‌زنیم که اگر هزینۀ کارگاه برود بالا، اول کارگر را اخراج می‌کنیم. نتیجه چه می‌شود، جز اینکه مدام بهره‌وری نیروی انسانی در ایران پایین‌تر می‌آید؟ طرح کارورزی هم همین مصداق را دارد. با اجرای این طرح شرایط برای نیروهای کاری که قرارداد دارند، سخت می‌شود و به‌راحتی اخراج می‌شوند.
اسماعیلی: به‌هر‌حال بخشی از مشکلات نیروهای کار به حوزه‌های کسب‌و‌کار بر‌می‌گردد. باید بررسی شود که چه عواملی شرایط کسب و کار را سخت کرده و آن‌ها را برطرف کنیم. نباید فقط به مسائل به صورت تک‌بعدی نگاه و تصور کنیم اگر یک فاکتور حل شود مشکل بیکاری برطرف می‌شود. به‌عنوان مثال وقتی بین بازار کار و تعداد دانش‌آموختگان یک رشته تناسبی وجود نداشته باشد یا اینکه سرفصل‌های یک رشته همچنان قدیمی باشد، امکان جذب فرد دانشگاه‌رفته به بازار کار وجود ندارد.
﷯ 
الان با همین دید سعی شده مشکلات ساختاری حل شود. یکی از مشکلات ساختاری همین فشار تأمین اجتماعی بر کارفرماهاست که این طرح سعی کرده آن را حل کند. این ویژگی مثبت طرح است؟
زینعلی: نه، اتفاقاً این مشکل‌زاست. مشکل بیمه‌ای در این طرح مربوط به حق بیمه است؛ به این دلیل که سازمان تأمین اجتماعی باید دریافتی برای حقوق بیمه داشته باشد تا بتواند خدمات ارائه کند، ولی در این طرح هنوز مشخص نیست که دولت حق بیمۀ مربوط را چگونه قرار است تأمین کند و دراختیار سازمان تأمین اجتماعی قرار دهد. به این دلیل که اگر مبلغ فوق پرداخت نشود، سازمان تأمین اجتماعی که همین امروز هم با مشکلات فراوان اقتصادی روبه‌روست، قطعاً با چالش بزرگ‌تری روبه‌رو خواهد شد.
سهرابی: طرح کارورزی به‌دنبال ایجاد اشتغال پایدار نیست. در برهه‎ای طبق مادۀ١٩١ قانون نوسازی نساجی و صنایع کارگاه‎های کمتر از ۵ و ١٠ نفر را از قانون کار معاف کردیم، اما چقدر اشتغال ایجاد شد؟ حدود ۵٠ یا ۶٠‌سال پیش چنین طرح‎هایی در کشورهای در‌حال توسعه اجرا شد، اما متأسفانه با شکست مواجه شدند. کارفرما یک کارورز را جذب و بعد‌از دو سال آن را اخراج می‎کند، سپس کارورز دیگری جذب می‌کند و این روند ادامه می‎یابد. با این اوصاف چه تضمینی برای افزایش اشتغال جز اینکه در یک مقطع زمانی آمار اشتغال بالا برود، وجود دارد؟ برداشت ما این است که می‎خواهند کارورزان را با چنین طرح‎هایی سرگرم کنند، درحالی‌که طرح کارورزی برای ایجاد اشتغال پایدار اصلا مناسب نیست.
ما به شدت با این طرح مخالفیم؛ چراکه محلی برای سوء‌استفادۀ برخی کارفرمایان از حقوق نیروی کار در کشور می‌شود. بنابراین اگر بخواهیم طرح استاد شاگردی را با عناوین دیگر در کشور اجرا کنیم، باید بدانیم که حقوق نیروی کار را در کشور نشانه گرفته‌ایم و این یعنی قانون کار در کشور معطل شود. براین‌اساس اگر دولت برای حل مشکل طرح کارورزی تلاش نکند، ممکن است موضوع را از‌طریق سازمان بین‌المللی کار پیگیری کنیم.

 

تبلیغات

کالای ایرانی

امار بازدید

امروز
دیروز
این هفته
این ماه
کل بازدید
109
53
670
1756
163711

پیش بینی امروز
192